O Παράδεισος της Ζεχρά (Η κόλαση του Ιράν) Graphic novel

Χθες το βράδυ τελείωσα το graphic novel «Ο Παράδεισος της Ζεχρά» (Zahra’s Paradise). Δεν το είχα ξανακούσει ποτέ, το αγόρασα εντελώς τυχαία. Αν με ρώταγες πριν το διαβάσω αν ξέρω τι γίνεται στο Ιράν θα σου έλεγα ότι ξέρω και θα έκανα λάθος.

Παρότι έχω διαβάσει τα Περσέπολις, εχω δει ιρανικό κινηματογράφο και εχω την εντύπωση ότι ενημερώνομαι από το ιντερνετ είχα μεγάλα και βασικά κενά. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Στο Ιράν βασιλεύει εδώ και χρόνια μια θεοκρατική κυβέρνηση που ξέρει να κάνει δυο πράγματα πολύ καλά. Να καταπιέζει τον λαό και να κρύβει αυτά που συμβαίνουν. Ισως επειδή δεν υπάρχει κανείς να τους σταματήσει και εχουν αποθρασυνθεί, ίσως επειδή η τεχνολογία εχει γίνει ένα ποτάμι που είναι δύσκολο να φράξεις, η απόκρυψη των αποτρόπαιων πράξεων τελευταία έχει δυσκολέψει για τους τυράννους.

Μια τέτοια στιγμή ηταν και η δολοφονία της Neda στις διαδηλώσεις που συντάραξαν το Ιράν μετά εκλογές που νόθευσε και έκλεψε ο Αχμαντινετζάντ το 2009. Η εικόνα της νεαρής που είναι πεσμένη στο δρόμο, χτυπημένη στην καρδιά από σφαίρα ενός «φρουρού της επανάστασης» έκανε τον γύρο του κόσμου. Ηταν μια εικόνα που θυμόμουν κι εγώ, που ήδη παρακολουθούσα την επικαιρότητα μέσω τουήτερ. Το κράτος πού δεν ηξερε πώς να στείλει τον κόσμο στα σπίτια του, προσπάθησε να κρύψει τον ξεσηκωμό τους, ετσι φρόντισε να διώξει κακήν κακώς τους ξένους δημοσιογράφους. Η μονη διέξοδος για την αλήθεια πέρναγε από τα χέρια των διαδηλωτών. Δημοσιογραφία των πολιτών. Την εικόνα της Neda, να πεθαίνει με τα μάτια ανοιχτά, με το αίμα της να βάφει τον δρόμο, την τραβηξαν με τα κινητά τους διαδηλωτές. Ηταν μια προοικονομία στο τι θα συνέβαινε στον κόσμο του ιντερνετ στην επερχόμενη αραβική ανοιξη.

Η ιστορία του graphic novel αν και δεν είναι αληθινή περιγράφει την αληθινή κατάσταση στο Ιραν. Διαδραματίζεται αμέσως μετά τις εκλογές του 2009 και μιλάει για την προσπάθεια εντοπισμού ενός νέου, που εχει εξαφανιστεί στη διάρκεια μιας διαδήλωσης, από την μητέρα του και τον αδελφό του. Καθώς τους ακολουθούμε στην προσπάθεια τους να ανακαλύψουν που βρίσκεται ο Μεχτί, ανακαλύπτουμε τον φρικτό μηχανισμό καταπίεσης που έχει στηθεί στο Ιραν μετά την εγκαθίδρυση της ισλαμικής δημοκρατίας το 1979.

Μέσα σε 10 χρόνια, απο το 1979 μεχρι το 1989 το ABF έχει καταγράψει τα ονόματα 16.901 ανθρώπων που εκτελέστηκαν, πυροβολήθηκαν σε διαδηλώσεις ή δολοφονήθηκαν μετά την εγκαθίδρυση της ισλαμικής δημοκρατίας στο Ιράν. Σαν να λέμε 1690 ατομα τον χρόνο, μια χώρα 65 εκατομμυρίων κατοίκων με μέσο όρο πάνω από 5 «εκκαθαρίσεις» την ημέρα. Σημερα στο Ιράν υπολογίζεται ότι γίνονται 360 δημόσιες εκτελέσεις τον χρόνο πάνω από 270 κρυφές εκτελέσεις, μάλιστα ανάμεσα στους εκτελεσθέντες υπάρχουν και ανήλικοι. Για να βρεθείς να αιωρείσαι πολλά μέτρα πάνω από την γη κρεμασμένος πάνω στο γερανό (παγκόσμια πατέντα) πρέπει να σε κατηγορήσουν για παραβίαση νόμου για τα ναρκωτικά, τη μοιχεία, την ομοφυλοφιλία, για βλασφημία, για κατασκοπεία, αν αλλαξοπιστήσεις και τα λοιπά, και τα λοιπά. Εννοείται ότι η «δικαιοσύνη» στο Ιραν είναι ένα σύστημα προσαρμοσμένο απόλυτα στις επιτακτικές ανάγκες του κράτους να καταπιέσει, να εκφοβίσει και να απαλλαγεί από οποιονδήποτε φαίνεται να μη συμμορφώνεται με τις αρχές της θεοκρατικής τους τυραννίας.

Εκτός από τις εκτελέσεις στους γερανούς υπάρχουν και οι πατροπαράδοτοι λιθοβολισμοί. Το θύμα θάβεται όρθιο στο χώμα με τα χέρια δεμένα στην πλάτη και το κοινό/εκτελεστής του πετάει μεγάλες πέτρες. Ο μεγαλόψυχος νόμος δίνει την ευκαιρία να σωθεί το θύμα αν καταφέρει και βγει από την τρύπα. Οι άντρες θάβονται μεχρι το ύψος της μέσης, οι γυναίκες θάβονται μεχρι το ύψος του στήθους. Στα πλαίσια της στοχοποίησης των γυναικών, μια γυναίκα είναι υπόλογη για παραβίαση του νόμου από τα 8 της χρόνια, ενώ ένας άντρας από τα 14 του. Δεν χρειάζεται να καλύψουμε το θέμα της μαντίλας, ένα θέμα που παρουσιάστηκε πολύ καλά και στο Περσέπολις.

Επιστρέφοντας στο graphic novel να πω ότι  συγκρίνοντας το με το Περσέπολις μπορεί να θεωρηθεί ως ένα sequel του στο σύγχρονο Ιράν. Ο Παράδεισος της Ζεχρά όμως είναι μια πιο σκληρή και αληθινή εκδοχή, απαλλαγμένη από το φολκόρ και την αφέλεια της αφηγήτριας-παιδί του Περσέπολις.

Ορισμένες εικόνες καταστολής στο graphic novel θα σας θυμίσουν Ελλάδα  άλλες τον πρόσφατο ξεσηκωμό στην Τουρκία και άλλες την Αίγυπτο  όπως και να’χει η ιστορία αυτή δεν θα σας αφήσει ασυγκίνητους.

Στο τέλος του βιβλίου θα βρείτε κείμενα που εξηγούν περιστατικά που έχουν αναφερθεί στο graphic novel καθώς και πηγές στο ιντερνετ για να μάθετε περισσότερα. Το βιβλίο έχει κερδίσει αρκετά βραβεία έχει μεταφραστεί σε 16 γλώσσες (από την εποχή που ειχε ξεκινήσει σαν webcomic) και κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Γνώση. Θα το βρείτε με λιγότερο από 10 ευρώ με σκληρό εξώφυλλο και 274 σελίδες.

Οι συγγραφείς του, παρότι μένουν εκτός Ιράν, για να προστατευτούν αυτοί και οι οικογένειες τους, προτίμησαν να το υπογράψουν με ψευδώνυμα, ως Αμιρ και Χαλίλ.

Αν θες να μάθεις περισσότερα για το Ιράν και για το graphic novel

• Παρουσίαση του graphic novel από το BBC (video 2:37)
• H on-camera δολοφονία της νεαρής διαδηλώτριας με το όνομα Neda (video 1:53)
• Για την Neda. Ντοκυμαντέρ του ΗΒΟ για την ζωή και τη δολοφονία της Neda σε διαδήλωση μετα τις εκλογές του 2009 (video 67:49)
• To ιστορικό των εκλογών του 2009 στο Ιράν (wiki)
• Η συγκλονιστική ιστορία της καναδο-ιρανής φωτορεπόρτερ Ziba Kazemi που φυλακίστηκε, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε στις ιρανικές φυλακές το 2003 (wiki)
• Αν και λιγότερες χώρες ασκούν την θανατική ποινή, τα θύματα ανα τον κόσμο αυξήθηκαν χάρη στην μεγάλη άνοδο εκτελέσεων σε Ιράν, Ιράκ και Σαουδική Αραβία (άρθρο)
• H Ολλανδία διακόπτει τις σχέσεις της με το Ιράν μετά από τον απαγχονισμό γυναίκας με ολλανδο-ιρανική υπηκοότητα (άρθρο)

Yστερόγραφα

Υ.γ: Ο Παράδεισος της Ζεχρά είναι το όνομα του νεκροταφείου που υπάρχει στην Τεχεράνη

Υ.γ2: Πριν από λίγες μέρες το Ιράν είχε και πάλι εκλογές τις οποίες κέρδισε ένας κληρικός με φήμη μετριοπαθούς σε αντίθεση με τον σκληροπυρηνικό Αχμαντινετζάντ. Η ορκωμοσία του έγινε πριν από 2 μέρες. Ο Χασάν Ρουχανί υποσχέθηκε μεταρρυθμίσεις και διαφάνεια. Μένει να δούμε αν και κατά πόσο θα γίνει καλύτερη η ζωή στο Ιραν.

Υ.γ3: Οι δημιουργοί του graphic novel σε συνεργασία με την ΜΚΟ "United for Iran" σε μια προσπάθεια να ευαισθητοποιήσουν και να ενημερώσουν τον κόσμο, εντός και εκτός της χώρας, εφτιαξαν μια virtual καμπάνια μέσω της οποίας η Zahra (που είναι η μητέρα του εξαφανισμένου) κατεβηκε εικονικά σαν υποψήφια στις προεδρικές εκλογές του 2013. Εδώ θα βρειτε το σχετικό website

Punk is not ded and Iran is not free

Περσέπολις, εκλογές και νοθεία

16 Ιουνίου AdnKronos >>
Η Μαρζάν Σατραπί – η γνωστή δημιουργός του Περσέπολις - και ο Μοσέν Μακχμαλμπάφ παρέδωσαν ένα έγγραφο στους ευρωβουλευτές των πρασίνων, συμφωνα με το οποίο ο ηττημένος των Ιρανικών εκλογών Χουσεϊν Μουσαβί συγκέντρωσε πάνω από 19 εκατ. ψήφους. Το έγγραφο αυτό φέρεται πως προήλθε από την επίσημη επιτροπή εκλογών του Ιραν. Σύμφωνα λοιπον με αυτό, πρώτος σε ψήφους βγηκε ο Μουσαβί, δεύτερος ο Καρουμπι (13,3 εκατ. ψήφοι) και τρίτος ο σημερινός πρόεδρος Αχμαντινετζάντ (5,49 εκατ. ψήφοι)
Ο Αχμαντινετζάντ συγκέντρωσε μόλις το 12% των ψήφων και όχι το 65% όπως ισχυρίζονται οι Αρχές, δήλωσε η Μαριάν Σατραπί.
Ο Μακχμαλμπάφ που εκτος από κινηματογραφιστής είναι αυτή τη στιγμή και εκπρόσωπος του Μουσαβί στο εξωτερικό, δήλωσε πως «η ανακήρυξη του Αχμαντινετζαντ ως νικητη των εκλογών είναι πραξικόπημα» και κάλεσε την διεθνη κοινότητα να μην τον αναγνωρίσει ως επίσημα εκλεγμένο πρόεδρο. Όπως μας μεταφέρει ο Μακχμαλμπάφ, ο Μουσαβί ενημερώθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών ότι έχασε τις εκλογές και διατάχθηκε να ετοιμάσει λόγο. Λίγα λεπτά αργότερα ένας στρατηγός μπήκε στο γραφείο του και του είπε ότι «δεν θα επιτρέψουν μια πράσινη επανάσταση» (πράσινο είναι το χρώμα του κόμματος του Μουσαβί). Αμέσως μετά η κρατική τηλεόραση ανακήρυξε τον Αχμαντινετζαντ ως νικητή με 65% ποσοστό επί των συνολικών ψήφων.
«Αν κάποιος αναρωτιέται κατά πόσο ο Ιρανικός λαός είναι έτοιμος για Δημοκρατία, η απάντηση είναι ‘ναι’ και αυτό αποδεικνύεται από την ψηφοφορία, όμως έγινε καταλήστευση των ψήφων και αυτή τη στιγμή χρειαζόμαστε την διεθνή υποστήριξη»

Στην Τεχεράνη παρόλο τους 17 νεκρούς και τους εκατοντάδες συλληφθέντες ετοιμάζεται και άλλη διαδήλωση για σήμερα το απόγευμα. Την ίδια στιγμή η Ιρανική κυβέρνηση συνεχίζει να δείχνει το σκληρό της πρόσωπο εντός και εκτός των συνόρων. Η λογοκρισία που επιβάλλεται στην χώρα δεν εμπόδισε τη διάδοση του βίντεο που δείχνει τη νεαρή Ιρανή να ξεψυχά στο δρόμο από τη σφαίρα ελεύθερου σκοπευτή.

To ταξίδι ενός βιντεο-ντοκουμέντου
22 Ιουνιου, New York Times >>

Είναι ενδεικτικό της κατάστασης να δούμε πώς τελικά φυγαδεύτηκε και αναρτήθηκε το συγκεκριμένο video.
O ανθρωπος που τραβηξε το 40 δευτερολέπτων βίντεο γνώριζε πως κινδυνεύει αυτος και η οικογένεια του σε περίπτωση που θα αποκαλυφθεί η ταυτότητα του. Γνώριζε επίσης πως η κυβέρνηση έχει μπλοκάρει sites όπως το youtube και το facebook. Ετσι αποφάσισε να στείλει με μέηλ το 2mb βιντεο σε έναν φίλο του. Αυτός αμέσως το προώθησε στην Φωνή της Αμερικής, στη εφημερίδα The Guardian στο Λονδίνο και σε πέντε φίλους που είχε στην Ευρώπη και ήταν online εκείνη τη στιγμή. Το συνόδευε με το μηνυμα «Παρακαλώ, κάντε το γνωστό στον κόσμο». Στο facebook αναρτήθηκε από έναν από τους φίλους, έναν εκπατρισμένο ιρανο που μένει στην Ολλανδία.
Σχεδόν στιγμιαία, πολλα αντίγραφα του βίντεο αναρτηθηκαν στο youtube, μαζί με ένα ακόμα βίντεο ενός αλλου αυτόπτη μάρτυρα. Παρόλη την προσπάθεια του Ιρανικού κράτους να εμποδίσει την κάλυψη των ταραχών από τα ΜΜΕ, μέσα σε λίγες ώρες τα στιγμιότυπα με την δολοφονηθείσα Ιρανή μεταδίδονταν στο CNN, μετατρέποντας της σε μάρτυρα του αγώνα των Ιρανών διαδηλωτών.

Η λογοκρισία στον κόσμο
Η εποχή που τα ολοκληρωτικά καθεστώτα απέκλειαν την διάδοση των εγκλημάτων τους απλά κόβοντας τα τηλεφωνήματα εξωτερικού και την είσοδο /έξοδο των ξένων, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Σήμερα η λογοκρισία έχει πολλή και δύσκολη δουλειά απέναντι στα κινητά με βίντεο, με mms, με twitter ή απλά με sms. Φυσικά το μεγαλύτερο όπλο απέναντι στη λογοκρισία είναι το ιντερνετ και παρόλο που είναι δυνατό να το «περιφράξεις» είναι αντίστοιχα δυνατό να παρακάμψεις τον «φράκτη» της λογοκρισίας.
Σύμφωνα με μελέτες σχετικά με την κρατική λογοκρισία του ίντερνετ, περίπου 35 χώρες αυτή τη στιγμή ελέγχουν και παρεμποδίζουν την ελεύθερη χρήση του ίντερνετ από τους πολίτες τους. Η Κίνα, η Κούβα και το Ουζμπεκιστάν είναι από τους μεγαλύτερους λογοκριτές του ίντερνετ. Μέσα στις πρώτες θέσεις βρίσκεται και το Ιράν.
Ο κρατικός έλεγχος των επικοινωνιών είναι ένα μεγάλο στοίχημα. Για παράδειγμα, τα sms χρησιμοποιήθηκαν στην Ουκρανία το 2004 για συλλογή ψήφων και το 2006 στην Λευκορωσία για εκφοβισμό των ακτιβιστών (!). Όταν το κράτος της Μιανμάρ προσπάθησε να φιμώσει τους διαδηλωτές το 2007, «κατέβασε τον διακόπτη» του ιντερνετ εντελώς για 6 βδομάδες.

Η λογοκρισία στο Ιράν σήμερα
Στο Ιραν η παρεμβολή του κράτους στο ίντερνετ είναι πιο σοφιστικέ και σαφώς πιο πονηρή. Οι περιορισμοί στην πρόσβαση αυξάνονται σιγά-σιγά ενώ παράλληλα εξαπλώνονται κατασκοπευτικά λογισμικά που εντοπίζουν τους αντιφρονούντες. Μέχρι και αυτή τη στιγμή οι ιρανοί μπορούν να χρησιμοποιήσουν –μέχρι ένα βαθμό- το twitter, στέλνοντας μηνύματα και βίντεο. Εξαιτίας της αποφασιστικότητας αρκετών χρηστών, εκατοντάδες στιγμιότυπα από την Τεχεράνη ξεγλιστρούν από την λογοκρισία και φτάνουν στον έξω κόσμο. Την ίδια στιγμή το κράτος κάνει συλλήψεις όχι μόνο ένα διαδώσεις εικόνες, αλλα ακόμα και αν απλά τραβήξεις κάτι με τη μηχανή σου.
Την ημέρα των εκλογών στο Ιράν διακόπηκε η επικοινωνία μέσω sms, την επόμενη μέρα – ο ελεγχόμενος από το κράτος – πάροχος του ίντερνετ έκλεισε το ίντερνετ εντελώς για μια ωρα. Δυο μέρες μετά και ο κόσμος συνέχιζε να μην έχει κανονική πρόσβαση.

Οι εξελίξεις στο Ιραν μεσα στα τελευταια λεπτά
Αρκετοί ιρανοί αυτή τη στιγμή παρακάμπτουν το μπλοκάρισμα χρησιμοποιώντας proxy servers και στέλνουν στον υπόλοιπο κόσμο εικόνες.
Όπως δείχνουν τα πράγματα η απογευματινή διαδήλωση ήταν πολυ βίαια και πιθανότατα να προστέθηκαν και άλλοι νεκροί στον απολογισμό. Όση ώρα γράφω νέα αιματηρά στιγμιότυπα έχουν κυκλοφορήσει σαν αστραπή στο δίκτυο >>

Αν θέλετε να διαβάσετε και μια σοβαρότερη ανάλυση για το Ιραν

κάντε κλικ εδώ

Εκπληκτικές φωτογραφιες απο τις διαδηλώσεις στο Ιραν, εδω